Khi làm việc trong vai trò người chấp bút, mình cũng từng kiêm phần việc của trợ lý xuất bản – phụ trách xin giấy phép cho các quyển sách sắp ra mắt. Các nhà xuất bản mà mình từng làm việc, tính đến thời điểm viết bài này, là NXB Thế Giới, NXB Văn học, NXB Hồng Đức.
Trong bài viết này, mình sẽ liệt kê các bước chính trong quy trình cũng như giải thích để bạn hiểu khái quát thủ tục. Phần cuối của bài mình cũng có tổng hợp các câu hỏi phổ biến liên quan chủ đề này.
4 bước quy trình xin giấy phép xuất bản
Trước khi đảm nhận công việc này, mình thấy quy trình xin phát pháp xuất bản hơi rối rắm với nhiều đầu việc lắt nhắt. Tuy nhiên, khi làm tới quyển thứ hai, mình lại thấy nó khá đơn giản và dễ dàng. Thật ra, bạn chỉ cần có tính tỉ mỉ một chút là được, chủ yếu để không bỏ sót các tác vụ nhỏ nhưng không thể thiếu. Vì đã có quy trình chung, nên để không mất nhiều thời gian xin giấy phép, mình đã áp dụng các mẹo sau:
- Ghi chú từng bước quy trình một cách cụ thể và chi tiết để không bỏ sót bất cứ bước nào.
- Làm các email mẫu gửi cho nhà xuất bản và tác giả, mục đích là để dùng cho nhiều quyển. Nhờ vậy, mình chỉ cần thay một vài thông tin là gửi luôn, không tốn công soạn lại từ đầu – vừa tiết kiệm thời gian, vừa đảm bảo sự chỉn chu.

Ảnh: Unplash
Dựa theo những gì đã trải nghiệm, mình tạm chia quy trình xin Giấy phép xuất bản thành 4 bước sau:
Bước 1: Điền và nộp hồ sơ
Hiểu nôm na thì bước này đóng vai trò như một lời thông báo đến NXB: Tôi có quyển sách này cần xin giấy phép, xin vui lòng kiểm tra.
Các thông tin bạn cần gửi cho NXB bao gồm:
- Tên sách + tiêu đề phụ dự kiến
- Thể loại
- Tóm tắt nội dung trong một đoạn ngắn
- Độ dài bản thảo, số trang dự kiến (chia hết cho 4)
- Tên tác giả (tên thật hoặc bút danh)
- Thông tin nhà in dự kiến
- Thông tin bản quyền (có thể thuộc về đơn vị liên kết hay cá nhân, nếu tự xuất bản thì bản quyền thuộc tác giả)
- Thiết kế bìa đã chốt hoặc dự kiến
- Bản in bản thảo để NXB kiểm tra nội dung
- Thỏa thuận đồng ý phát hành – chứng minh rằng tác giả quyển sách cho phép bạn (đơn vị liên kết) phát hành. Nếu bạn tự xin cho quyển sách của mình thì không cần.
Nhìn sơ qua bạn thấy nhiều thông tin cần cung cấp, nhưng thật ra với các NXB có quy trình chuẩn, bạn chỉ cần điền form (Excel/Google sheet) – rất rõ ràng và cụ thể. Quy trình và cách làm việc có thể khác nhau tuỳ từng NXB, nhưng tổng quan cũng xoay quanh có bấy nhiêu thôi.

Ảnh: Unplash
Bước 2: Chờ NXB phản hồi
Sau khi kiểm tra và thấy thông tin đã đầy đủ, nội dung sách có thể phát hành thì NXB sẽ gửi cho bạn:
- Hợp đồng liên kết xuất bản file mềm. Bạn kiểm tra lại thông tin và báo NXB gửi 2 file cứng (bản in) để hai bên ký tên và đóng dấu.
- Bản thảo có đề xuất chỉnh sửa. Tuỳ từng quyển hoặc tuỳ NXB mà có thể sửa vòng tới vòng lui vài bận mới xong, hoặc nếu không có vấn đề gì thì khá nhanh – khoảng 2 tuần.
- Các đề xuất khác, nếu có – liên quan tới thiết kế bìa, tên sách…
Mình từng xin giấy phép cho một tập thơ của tác giả là Việt kiều. Trong nội dung chứa một số từ ngữ hơi nhạy cảm có thể khiến người đọc liên tưởng tới vấn đề chính trị. Dù tác giả không có ý như thế, nhưng vì Tổng biên tập của NXB vẫn đề xuất chỉnh sửa khá nhiều. Mà bạn biết đó, việc chỉnh dù chỉ một câu, một từ, thậm chí một dấu phẩy trong câu thơ cũng có thể làm thay đổi ý nghĩa hay cảm xúc mà tác giả muốn truyền tải. Lần đó, mình và tác giả đã mất kha khá thời gian để thống nhất các điều chỉnh này với bên Nhà xuất bản.

Ảnh: Unplash
Bước 3: Cung cấp thông tin vòng cuối
Lúc này là sắp hoàn thành thủ tục rồi, bạn cần xác nhận lại lần cuối:
- Tên sách, tiêu đề phụ và các nội dung chữ sẽ xuất hiện trên bìa. Lưu ý là nếu sửa nữa, bạn sẽ phải tốn tiền xin giấy phép lại.
- Bản in hợp đồng liên kết xuất bản đã được hai bên ký kết xong, mỗi bên giữ một bản.
- Giấy đồng ý phát hành có chữ ký của tác giả (nếu có) cần được gửi 2 bản cho NXB.
- Tên sách, bìa sách chính thức – bao gồm cả gáy sách và bìa sau cần được bổ sung.
- Báo số trang chính thức sau khi dàn trang. Số trang cần chia hết cho 4 (Ví dụ 252, 280, 300…)
Sau khi xem xét mọi thứ, NXB sẽ gửi file mềm quyết định xuất bản để bạn kiểm tra lại lần nữa trước khi họ gửi bản chính thức (bản in). Trong file này cũng sẽ có trang xinhe – trang cuối mỗi quyển sách ghi thông tin xuất bản – để bạn gửi cho người dàn trang gắn vào file in.

Ảnh: Unplash
Bước 4: Hoàn tất thủ tục
Khi nhận quyết định xuất bản và giấy phép xuất bản chính thức có chữ ký và con dấu của NXB, bạn đi nộp cho bên nhà in để họ tiến hành in ấn theo số lượng đã đăng ký.
Sau khi in, bạn sẽ nộp lưu chiểu khoảng 15 quyển cho NXB để họ kiểm tra lần cuối và gửi giấy phép phát hành. Cuối cùng, bạn thanh toán chi phí cho NXB và hoàn tất thủ tục.
Các thắc mắc phổ biến khi xin giấy phép xuất bản
Có khá nhiều câu hỏi liên quan đến quy trình xuất bản. Bên mình liệt kê 7 câu mà mình cho là phổ biến nhất.
1. Chi phí xin giấy phép xuất bản bao nhiêu?
Nó tùy thuộc vào số trang (sách dày nhiều tiền hơn) và tuỳ đơn vị nhưng các quyển mình làm dao động từ 3-5 triệu. Nếu bạn tự xin thì tiết kiệm hơn (3 triệu chẳng hạn), còn nếu bạn nhờ bên dịch vụ làm dùm thì nhiều hơn (5 triệu chẳng hạn).
2. Quy trình xin giấy phép xuất bản có khó không?
Như mình có nói bên trên. Nếu làm quen thì không khó, nhưng nếu lần đầu thì hơi rối một chút, nhưng cũng không khó đến mức không tự xin được. Bạn muốn tự trải nghiệm cho biết thì có thể tự xin, nhưng nếu muốn nhanh gọn đỡ nhức đầu thì nhờ bên dịch vụ làm cho mình.
3. Bản thảo khi gửi cho NXB cần hoàn thiện đến mức nào?
Về nguyên tắc, bản thảo cần hoàn thiện gần như 100% mới được NXB chấp nhận. Mình không gửi file mềm mà gửi bản in cho NXB. Nếu sau đó bạn có thay đổi nội dung thì cần gửi bản mới. Tốt nhất là bản thảo hoàn thiện rồi hãy gửi.
4. Sự khác nhau giữa giấy phép xuất bản và giấy phép phát hành?
Thật ra là có tới 3 loại văn bản:
Khi NXB thấy quyển sách của bạn không vi phạm gì, họ sẽ gửi trước Quyết định xuất bản, xem như căn cứ pháp lý cho phép in ấn quyển sách.
Sau đó, NXB sẽ gửi Giấy phép xuất bản chính thức, xem như để hoàn tất thủ tục xin phép in sách.
Sau khi sách được in và nộp lưu chiểu theo Luật Xuất Bản Việt Nam, bạn sẽ nhận được Giấy phép phát hành – cho phép quyển sách được bán ra thị trường.
Vì sao đã có Giấy phép xuất bản rồi mà vẫn còn Giấy phép phát hành?
Quyết định xuất bản và Giấy phép xuất bản mang ý nghĩa là: Bạn được phép in quyển này. Khi in xong, NXB cần xác nhận lần nữa để xem thành phẩm bạn in có đúng như đăng ký hay không. Vì vậy họ sẽ kiểm tra bản nộp lưu chiểu lần nữa rồi mới cho phép phát hành.
5. Nên chọn NXB nào để xin giấy phép?
Với những NXB chuyên nghiệp như NXB Thế Giới mà mình từng làm, quy trình rất rõ ràng và chỉn chu. Tuy nhiên, việc chọn nhà xuất bản nào còn tuỳ vào chủ đề quyển sách. Ví dụ như:
- NXB Kim Đồng phù hợp với các đầu sách cho thiếu nhi
- NXB Phụ Nữ tất nhiên hợp với sách cho phụ nữ
- NXB Thế Giới thì đa dạng nhiều dòng sách như sách chuyên gia, sách self-help
- NXB Văn Học hợp với tập thơ hay truyện ngắn
6. Nộp lưu chiểu bao nhiêu quyển?
Sau khi cấp Giấy phép xuất bản, NXB sẽ báo số lượng nộp lưu chiểu cho bạn, thường dao động 10-15 quyển. Các quyển này sẽ được lưu tại nhiều chỗ khác nhau nên mình cứ nộp theo yêu cầu của NXB là được.
7. Vì sao số trang cần phải chia hết cho 4?
Sách không được in từng trang mà sẽ in các trang lớn, sau đó gấp 4 lại. Chính vì vậy số trang chính thức cần chia hết cho 4. Chính vì vậy, bạn sẽ cần thảo luận với thiết kế để bố trí nội dung sao cho thoả được yêu cầu này. Một số cách thường dùng khi số trang không chia hết cho 4 là:
- Thêm trang trắng.
- Tăng hoặc giảm hình minh hoạ.
- Thêm trang quảng cáo.
- Thêm trang lời cảm ơn, giới thiệu, slogan…
- Dành riêng các câu nói nổi bật
Đây là việc của thiết kế nên bạn cũng không cần quá lo lắng.

Ảnh: Unplash
Hy vọng bài viết này đã giải đáp cho bạn đa số thắc mắc về quy trình xin giấy phép xuất bản cho một quyển sách. Nếu cần tư vấn thêm, bạn có thể để lại bình luận bên dưới hoặc liên hệ với mình qua Facebook hay email tunhistar@gmail.com.
Chúc bạn một ngày mới tốt lành!
Xem thêm:
- 5 câu hỏi phổ biến về nghề chấp bút sách
- Đập nát cái tôi cũ: Thử thách lớn nhất khi dấn thân vào nghề chấp bút sách
- Chấp bút sách và những niềm vui nho nhỏ







Chưa có bình luận