Trên hành trình tạo ra một quyển sách, từ một ý tưởng tới lúc thành hình, tác giả trải qua một chặng đường thú vị nhưng đầy thử thách. Trong 6-8 tháng đó, có lúc tác giả tràn đầy năng lượng, nhưng cũng có lúc họ mệt mỏi kiệt sức. Khi đồng hành cùng tác giả với vai trò người chấp bút sách và biên tập viên, mình đã quan sát và nghiệm ra được vài bài học nhỏ về vấn đề này.
Mệt, nản là chuyện bình thường trên hành trình viết sách
Trong một dự án sách nhiều năm về trước, tác giả mang tới bản thảo có sẵn do một người chấp bút khác viết. Bản thảo tương đối tốt nhưng chưa đúng ý anh. Sau nhiều năm bỏ quên nó, lần này anh quyết tâm viết lại.
Sau khoảng 8 tháng cật lực làm việc cùng nhau, tác giả và team mình đã cho ra đời một phiên bản hoàn toàn khác – trẻ trung hơn, gần gũi hơn và cũng truyền cảm hứng hơn. Quyển sách này dù không trở thành best-seller (bán đắt như tôm tươi ngay khi ra mắt) nhưng góp mặt vào danh sách những quyển long-seller (bán đều đều, tồn tại trên thị trường lâu dài). Mà điều quan trọng hơn hết là, tác giả rất hài lòng với thành phẩm, cảm thấy “trọn vẹn” với hành trình tạo ra nó, cũng như rất tự hào về cột mốc quan trọng này trong sự nghiệp và cuộc đời mình.
Nhưng để đạt được cảm giác trọn vẹn đó cuối dự án, tác giả cũng trải qua nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau, và tất nhiên có những lúc kiệt sức hay hoang mang lo lắng. Lúc này, mình vẫn còn là một newbie mới vào nghề, nên khi cảm nhận được sự “down mood” của tác giả, mình cũng stress theo.

Ảnh: pexels
Sau này khi trải qua nhiều dự án với nhiều tác giả có cá tính và phong cách làm việc khác nhau, mình nhận thấy đây là “motip” chung: Tác giả hào hứng ban đầu, sau đó mệt và nản dần, thậm chí có lúc kiệt sức, nhưng sau đó hứng khởi trở lại. Mức năng lượng lên xuống như đồ thị parabol này cũng tương ứng với các giai đoạn chấp bút sách. Dần dần, mình học được cách nhìn sự việc bình tĩnh hơn cũng như có cách xử lý cho từng giai đoạn.
4 giai đoạn thăng trầm của năng lượng tác giả
Như mình có nói bên trên, dù tác giả là nam hay nữ, ở độ tuổi nào, phong cách làm việc ngẫu hứng hay nghiêm túc, bận rộn hay thong dong thì tâm trạng đều đi theo một motip chung mà mình tạm chia thành 4 giai đoạn như sau:

Giai đoạn 1: “Tháng trăng mật” đầy hứng khởi
Như lời một bài hát nào đó “Lúc mới yêu thật vui biết bao nhiêu”, khi mới khởi động dự án thì ai cũng hào hứng. Lúc này tác giả rất tập trung, gửi tư liệu đúng deadline và thường họp trong trạng thái vui vẻ hứng khởi.
Thường thì đây là lúc định đình ban đầu cho quyển sách với các tác vụ chính: phân tích tệp độc giả chính, tìm hiểu các quyển sách cùng chủ đề trên thị trường, xác định điểm khác biệt của tác phẩm, lên bố cục tổng quan…
Đây cũng là lúc mình lấy chất liệu chi tiết cho từng chương, cụ thể là tác giả ghi âm cho mình và họp online hàng tuần.
Tổng thời gian “tháng trăng mật” này kéo dài khoảng 2 tháng, sau đó chuyển sang giai đoạn tiếp theo.

Ảnh: pexels
Giai đoạn 2: Bắt đầu nản sau 2-3 tháng
Khi dự án chạy được 2-3 tháng, mình lấy được khoảng 80% chất liệu thì tác giả bắt đầu có dấu hiệu kiệt sức. Nếu trước đó họ gửi “bài tập” cho mình rất đúng deadline thì lúc này sẽ gửi trễ hơn một chút, thỉnh thoảng bận không họp được, thậm chí là liên tục xin dời deadline.
Thời gian đầu khi thấy những dấu hiệu này mình khá lo lắng. Một phần là sợ ảnh hưởng tới tiến độ dự án và chất lượng sách, một phần là nghĩ mình chưa đủ kỹ năng để giữ cho năng lượng tác giả bình ổn suốt hành trình. Đến khi nhận thấy đây là một giai đoạn tất yếu không thể tránh, cũng không phải do lỗi của bên nào, mình mới thấy thoải mái hơn.
Trong vai trò là tác giả, các anh chị chuyên gia sẽ ghi âm trả lời câu hỏi của mình, gửi tài liệu và họp hàng tuần. Sau khoảng 2 tháng, họ sẽ bắt đầu thấm mệt vì nhịp điệu này. Điều này là hết sức bình thường và không ảnh hưởng lớn đến dự án.
Trong vai trò là người chấp bút đồng hành với tác giả, lúc này mình đã lấy được gần hết tư liệu cần thiết nên cũng không quá lo lắng. Vì vậy mình sẽ giãn deadline ra và cố gắng giảm khối lượng công việc cho tác giả. Với bản thân, mình tiếp tục bơm năng lượng để tập trung vào bắt đầu tập trung sâu cho bản thảo.

Ảnh: pexels
Giai đoạn 3: Kiệt sức khi bước qua tháng 4-5
Đây là giai đoạn đầy thử thách cho tác giả vì việc đọc một bản thảo dài hàng chục ngàn từ để góp ý không hề đơn giản. Bản thảo lúc này còn thô, nghĩa là chưa qua nhiều vòng chỉnh sửa, chưa ra được hình hài như hình dung ban đầu. Ngoài ra, công việc và hàng trăm mối lo khác trong cuộc sống sẽ cuốn họ đi, vì thế sự tập trung lớn nhất không còn dành cho dự án sách. Chưa hết, đây cũng là lúc tác giả bắt đầu đối diện với nhiều nỗi sợ khi quyển sách sắp hoàn thành: Sợ sách không bán được, sợ nội dung không đủ hữu ích, sợ độc giả không đón nhận, sợ bị người khác phán xét.
Vì đã biết trước những điều trên, mình không còn quá lo lắng, cũng không hề chùn bước, bởi mình đã có mọi chất liệu cần thiết cho quyển sách. Lúc này mình chỉ cần tiếp tục kiên trì trau chốt bản thảo và tiếp tục động viên tinh thần tác giả.

Ảnh: pexels
Giai đoạn 4: “Con tim vui trở lại” từ tháng 6-7
Đây là lúc quyển sách đến giai đoạn hậu kỳ: thiết kế bìa, thêm hình minh họa sinh động, dàn trang và in ấn. Khi nhìn thấy tác phẩm của mình dần thành hình, tác giả sẽ hào hứng trở lại. Đặc biệt khi quyển sách ra mắt bằng một sự kiện nhiều cảm xúc, sự ào ạt của đợt truyền thông đầu tiên, những lời chúc mừng, những đánh giá tích cực đầu tiên từ độc giả, tác giả sẽ được bơm năng lượng lên mức cao nhất.
Mọi vất vả đã qua đi, mọi nỗi lo đã lùi dần, và niềm vui ra mắt quyển sách để đời của mình sẽ choáng ngợp tác giả. Đây cũng là lúc mình hào hứng nhất: mong chờ từng ngày được cầm quyển sách trên tay, mong chờ từng ngày tham dự sự kiện ra mắt sách.

Mình làm gì trong vai trò chấp bút và biên tập viên?
Nếu đã đọc đến đây, mình nghĩ bạn đã nắm được các cách xử lý mà mình áp dụng cho từng giai đoạn. Phần này mình chỉ tóm tắt lại:
- Giai đoạn 1 là lúc tác giả tập trung nhất, năng lượng nhiều nhất, nên mình sẽ tranh thủ khai thác nhiều nhất có thể. Tốt nhất là trong vòng 5-7 tuần mình cố gắng lấy được khoảng 80% chất liệu.
- Giai đoạn 2 tác giả sẽ hơi đuối nhẹ, mình sẽ tranh thủ khai thác 20% còn lại, giảm bớt công việc cho tác giả nghỉ ngơi.
- Giai đoạn 3 tác giả thường kiệt sức, lúc này mình vừa nới lỏng cho tác giả thoải mái, nhưng cũng vừa động viên để họ dành thời gian góp ý bản thảo.
- Giai đoạn 4, khi quyền sách dần thành hình rõ ràng, tác giả bắt đầu hứng khởi trở lại, mình tranh thủ “bào” và dí deadline tiếp để hoàn tất những phần việc cuối cùng.

Ảnh: pexels
Vì đã biết trước tác giả sẽ “sung” nhất hay mệt nhất ở giai đoạn nào, mình bình tĩnh để linh hoạt sắp xếp công việc sao cho tác giả thoải mái nhất có thể nhưng vẫn đảm bảo tiến độ chung. Người chấp bút không chỉ viết mà còn giữ nhịp tâm lý cho dự án. Việc của người chấp bút không chỉ là truyền lửa liên tục, mà là biết lúc nào nên khai thác, lúc nào nên buông vừa phải để đẩy cả dự án cán đích.
Xem thêm:
- 5 câu hỏi phổ biến về nghề chấp bút sách
- Chấp bút sách: Một mình ôm dự án hay làm chung?
- Đập nát cái tôi cũ: Thử thách lớn nhất khi dấn thân vào nghề chấp bút sách
Bạn có thể kết nối thêm với mình qua Facebook hoặc email tunhistar@gmail.com.







Chưa có bình luận