• TRANG CHỦ
  • VỀ MÌNH
  • Chấp bút sách
    • Nghề chấp bút sách
    • Hành trình xuất bản
  • Viết lách
    • Kỹ năng viết
    • Sách mình đọc
    • Suy ngẫm
    • Sáng tác
  • DỊCH VỤ
    • Dịch vụ chấp bút sách
    • Dịch vụ khác
  • PORTFOLIO

Tunhi’s blog

5 giai đoạn chấp bút một quyển sách

Nghề chấp bút sách, Ghim - Tunhi Le - 28/12/2025

5 giai đoạn chấp bút sách

Mình đã tham gia nhiều dự án chấp bút sách thuộc nhiều chủ đề khác nhau – từ nhân sự, kinh doanh, chăm sóc khách hàng, gọi vốn đến làm mẹ hay độ dáng. Dù mỗi dự án sẽ “thiên biến vạn hoá” – không quyển nào giống quyển nào, nhưng quy trình thực hiện đều có thể được chia thành 5 giai đoạn lớn bao gồm: lên kế hoạch, khai thác chất liệu, viết bản thảo, hậu kỳ, truyền thông và phát hành.

Bài này vừa dành cho tác giả tiềm năng – người đang ấp ủ một quyển sách mang tên mình và đang trong giai đoạn tìm hiểu, vừa dành cho các bạn muốn thử sức với nghề chấp bút sách.

Giai đoạn 1: Lên kế hoạch viết sách

Trước tiên, tác giả cần phải trả lời một số câu hỏi như:

  1. Tôi muốn viết về chủ đề gì? Nội dung chi tiết?
  2. Mục đích tôi viết quyển sách này?
  3. Thông điệp chính mà tôi muốn truyền tải tới độc giả là gì?
  4. Tôi hình dung quyển sách mình định viết như nào nào? (khổ in, màu sắc, độ dày, mật độ hình…)
  5. Phong cách mà tôi chọn là gì? (Hiện đại hay cổ điển, nghiêm túc hay gần gũi…)

Thật ra, số lượng câu hỏi là không giới hạn. Bạn có thể tự đặt ra cho mình càng nhiều câu càng tốt. Một là để cụ thể hoá mong muốn của bản thân, hai là để giải thích cho người chấp bút hiểu mục tiêu của mình. Có người muốn viết sách để xây nhân hiệu, hệ thống kiến thức của bản thân, kiếm thêm một nguồn thu nhập thụ động; nhưng cũng có người chỉ đơn giản là dành tặng cho bản thân một món quà đặc biệt – đóng gói câu chuyện đời mình thành một quyển sách do chính mình đứng tên tác giả. Dù bạn tự viết hay có người đồng hành thì mục tiêu càng rõ ràng, định hướng viết càng sáng tỏ.

Để đặt thật nhiều câu hỏi cho mình, chúng ta có thể đặt trước mặt mình công thức 5W1H (Why, What, Who, When, Where, How). Nhìn vào các từ khoá này, bạn sẽ dễ dàng nảy ra nhiều câu hỏi hơn.

kỹ năng đặt câu hỏi khi chấp bút sách

Ảnh: Pexels.com

Ví dụ, với từ khoá “Why”, ta có hàng loạt câu hỏi như:

  • Vì sao tôi muốn viết quyển sách này?
  • Vì sao độc giả muốn mua quyển sách này?
  • Vì sao tôi thích in màu thay vì đen trắng?

Với từ khoá “What”, bạn có thể đặt câu hỏi:

  • Tôi muốn truyền tải thông điệp gì xuyên suốt quyển sách?
  • Quyển sách nào đang có trên thị trường gần giống với hình dung của tôi về quyển sách của chính mình?

Với từ khoá “Who”, các câu hỏi có thể là:

  • Ai là độc giả mục tiêu của tôi?
  • Ai có thể giúp tôi viết bản thảo?
  • Ai giúp tôi đề lời khen tặng trong sách?
  • Tôi muốn kể về ai trong sách?

Với từ khoá “When”, câu hỏi gợi ý là:

  • Khi nào ra mắt sách?
  • Khi nào chính thức khởi động dự án?
  • Khi nào phải xong bản thảo?

Với từ khóa “Where”, bạn có thể tự hỏi:

  • Gặp người chấp bút trực tiếp hay online?
  • Ở đâu là không gian làm việc phù hợp? (Quán cà phê hay ở nhà?)
  • Địa điểm nào tôi có thể cân nhắc khi tổ chức sự kiện ra mắt sách?

Với từ khoá “How”:

  • Tôi sẽ hoàn thành bản thảo bằng cách nào?
  • Tôi định truyền thông như thế nào?
  • Buổi ra mắt sách theo tưởng tượng của tôi ra sao?

Bạn có thể đặt bao nhiêu câu hỏi tuỳ ý. Càng nhiều câu hỏi thì bạn càng rõ ràng và kỳ vọng của mình. Đừng chỉ tự nghĩ trong đầu mà hãy viết ra giấy, hoặc gõ vào máy tính, nhờ đó bạn sẽ tránh được tình trạng suy nghĩ luẩn quẩn mà không ra vấn đề.

Kết thúc giai đoạn lên kế hoạch, bạn sẽ xác định được tương đối rõ ràng 5 điều sau:

  1. Dàn ý sơ bộ 
  2. Tên sách và tiêu đề phụ dự kiến
  3. Phong cách trình bày
  4. Điểm khác biệt của quyển sách 
  5. Lộ trình thực hiện chi tiết

Trong 5 “thành phẩm” trên của giai đoạn lên kế hoạch, dàn ý sơ bộ là thứ quan trọng nhất. Dựa trên đó, khâu khai thác chất liệu ở giai đoạn 2 diễn ra một cách thuận lợi. 

Quy trình chấp bút mà mình đang áp dụng có đầy đủ tất cả các bước, từ tổng quan đến chi tiết. Nhờ vậy, khi thực hiện, cả mình và tác giả sẽ không bỏ sót bất cứ phần việc nào trong giai đoạn quan trọng này.

lên kế hoạch trước khi chấp bút sách

Ảnh: Pexels.com

Giai đoạn 2: Khai thác chất liệu cho chấp bút sách

Sau khi có bố cục sơ bộ và định hướng rõ ràng, bạn và người chấp bút sẽ chính thức bước vào giai đoạn khai thác chất liệu chi tiết cho từng chương. Trong vai trò là người chấp bút, mình thường khai thác chất liệu theo 3 bước:

Bước 1: Mình lên dàn ý khái quát cho chương đầu tiên (Chương 1 chẳng hạn, nhưng không nhất thiết theo trình tự). Sau đó dựa vào dàn ý này, mình sẽ đặt câu hỏi cho tác giả. Mức độ hoàn thiện dàn ý của Chương 1 lúc này chỉ 30%.

Bước 2: Nhờ các câu trả lời của tác giả – thường là dưới hình thức file ghi âm, mình sẽ lấp đầy dàn ý trên. Mức độ hoàn thiện của dàn ý Chương 1 lúc này lên khoảng 70%.

Bước 3: Mình và tác giả sẽ họp – thường là online qua Google Meet/Zoom/Zalo để lấp đầy 30% còn lại. Sau buổi họp, mình đã có dàn ý hoàn thiện 100%.

Ở giai đoạn này, kỹ năng mình cần vận dùng nhiều nhất là đặt câu hỏi và tư duy logic để sắp xếp chất liệu sao cho hợp lý và hấp dẫn. Câu hỏi quá nhiều sẽ khiến tác giả ngộp, câu hỏi quá ít thì bạn sẽ không khai thác được gì. Ngoài câu hỏi ra, mình cũng nhờ tác giả gửi tài liệu tham khảo hoặc tự mình tìm hiểu thêm.

khai thác chất liệu khi chấp bút sách

Ảnh: Pexels.com

Giai đoạn 3: Viết bản thảo – chính thức chấp bút

Mình nên viết bản thảo Chương 1 ngay sau khi có dàn ý, hay chỉ bắt đầu khai bút sau khi khai thác chất liệu đầy đủ hết tất cả các chương?

Thật ra thì cách nào cũng được, tuỳ vào tình hình thực tế, và cách nào cũng có ưu nhược điểm riêng. Cá nhân mình linh hoạt thử cả hai cách trên và rút ra một số đúc kết như sau.

Hướng 1: Làm dàn ý chi tiết cho tất cả các chương, sau đó mới bắt tay vào viết.

Điểm cộng của hướng này là khi có đủ dàn ý chi tiết của tất cả các chương, bạn sẽ có cái nhìn toàn cảnh rõ ràng hơn. Lúc này bạn có thể sắp xếp lại một chút, ví dụ như phần A ban đầu nằm Chương 1, nhưng lúc này bạn cảm thấy đặt nó ở Chương 3 hợp lý hơn. Phần B có vẻ không cần, bạn có thể bỏ hẳn không viết. Phần C thiếu, bạn sẽ bổ sung thêm. Chương 4 dài quá so với các chương còn lại, bạn sẽ đẩy bớt nội dung qua chương khác cho cân bằng. Vân vân.

Tuy nhiên, bạn quên một số ý tưởng hay cảm hứng viết cho Chương 1, nếu 4 tuần sau mới viết nó. Bởi phân tích chương 1 xong, mình thì có cảm giác muốn viết liền, vì mới họp xong với tác giả, cảm xúc vẫn còn vẹn nguyên. Thế nhưng 4 tuần sau, mình có thể mất thêm thời gian dò lại mạch cảm xúc – dù cái dàn ý đó là do chính mình làm ra.

Hầu hết các tác giả của mình đều rất bận rộn; đôi khi họ chỉ có 3 đến 4 tuần để họp với mình. Lúc này mình buộc phải đẩy nhanh tốc độ khai thác chất liệu để “giải phóng” tác giả. Mà như vậy thì không có thời gian để viết song song bản thảo. Vậy nên mình mới nói, đi hướng 1 hay hướng 2 cũng tùy vào tình hình thực tế. Linh hoạt thích nghi luôn là từ khóa quan trọng trong mọi tình huống.

Hướng 2: Làm dàn ý xong chương nào “xào” luôn chương đó.

Ngược lại với hướng 1, hướng 2 là viết ngay viết liền bất cứ khi mình có cảm xúc hay ý tưởng, thường là sau khi hoàn thiện dàn ý của một chương cụ thể. 

Cách này có điểm cộng là mình tận dụng được dư âm còn lại sau buổi họp của tác giả. Những chia sẻ của tác giả về nội dung chương đó vẫn còn đọng lại nhiều trong đầu, và việc mình viết nó ra ngay sẽ hạn chế được tình trạng “rơi rớt” ý tưởng, đôi khi là những chi tiết nhỏ nhưng quan trọng. 

Thế nhưng, điểm trừ của cách này là bàn cần biên tập nhiều sau khi hoàn thành bản thảo thô, bởi đôi khi dàn ý ban đầu cần chỉnh sửa. Ngoài ra, kéo dài thời gian họp hàng tuần cũng có thể khiến tác giả kiệt sức, mà tác giả của mình thì thường rất bận rộn.

Nhìn chung, khi giai đoạn 2 và 3 được phân tách rõ ràng hay làm song song đều được. Tùy tình hình thực tế mà mình sẽ chọn hướng nào. Nếu tác giả có thể sắp xếp, mình thường ưu tiên hướng 2 hơn. Bởi viết lách muốn hay thì cần cảm xúc, cảm hứng, ý tưởng – phải chộp ngay khi nó xuất hiện, để lâu bị “nguội”, bị “quên” và mất thời gian “làm nóng máy” lại từ đầu.

viết bản thảo chấp bút sách

Ảnh: Pexels.com

Giai đoạn 4: Hậu kỳ – quyển sách sắp thành hình

Giai đoạn này có thể chia nhỏ thành 7 khâu:

  1. Biên tập bản thảo
  2. Chốt tên sách chính thức và tiêu đề phụ – nếu có
  3. Lên ý tưởng hình minh hoạ (đã được thực hiện trong quá trình viết, lúc này chỉ cần làm kỹ lại)
  4. Viết nội dung truyền thông để bàn giao cho bộ phận phát hành
  5. Dàn trang và thiết kế bìa
  6. Xin giấy phép xuất bản
  7. In ấn

Ở mỗi khâu, chúng ta có thể chia thành nhiều đầu việc nhỏ và xác định người thực hiện cũng như “deadline” cụ thể. Tuy đảm nhiệm vai trò chấp bút nhưng mình cũng chính là người quản lý tiến độ chung, đề xuất các cột mốc hoàn thành, cũng như thực hiện các công việc liên quan cho đến khi dự án kết thúc. 

Về khía cạnh nhân sự, nếu giai đoạn 1-2-3 tác giả và người chấp bút làm việc sát sao với nhau thì từ giai đoạn 4 sẽ có thêm nhiều người khác tham gia. Thiết kế phụ trách bìa sách, hình minh hoạ, dàn trang; biên tập viên chuốt lại bản thảo cho mạch lạc; trợ lý xuất bản lo phần giấy phép, quản lý dự án hỗ trợ chung… Vì vậy, một quyển sách chỉn chu là thành phẩm của rất nhiều con người cùng góp sức, trong đó khâu sáng tác có tác giả và người chấp bút là hai người đóng vai trò quan trọng.

in ấn sách chấp bút

Ảnh: Pexels.com

Giai đoạn 5: Truyền thông và phát hành sách

Thường thì sau khi kết thúc giai đoạn 4, mình không tham gia tiếp vào giai đoạn 5 vì đây là phần việc của bộ phận Kinh doanh – Marketing – Kho vận. Tất nhiên, mình sẽ có một buổi họp bàn giao để chuyển tất cả thông tin quan trọng cho họ “chăm sóc” tiếp tác giả. Công việc chủ yếu trong giai đoạn này là:

  1. Lên kế hoạch và tổ chức sự kiện ra mắt sách
  2. Lên kế hoạch và thực hiện việc truyền thông để bán sách
  3. Thoả thuận và tiến hành đưa sách lên các kênh bán hàng, bao gồm các sàn thương mại điện tử, các nhà sách hay kênh bán trực tiếp của tác giả

Dù mục đích viết sách của tác giả là gì – một món quà cho chính mình, xây dựng nhân hiệu, kiếm tiền hay đúc kết bài học cho thế hệ sau – thì cũng đều mong muốn quyển sách của mình đến được tay càng nhiều người càng tốt. Không ai muốn mình mất nhiều công sức tiền của hoàn thành để rồi chỉ nằm yên trong tủ kính hay bị lãng quên giữa một rừng sách trên thị trường. Tạo ra một quyển sách hay thôi chưa đủ, bạn còn phải có chiến lược phù hợp để khiến nó “viral”, tạo được sự chú ý cho nhóm độc giả mục tiêu.

Có rất nhiều đơn vị phát hành sách cho các tác giả lựa chọn. Bản thân tác giả có thể không cần hiểu mọi ngóc ngách của khâu truyền thông và phát hành nhưng cần phối hợp với các đơn vị này để quá trình thực hiện được diễn ra suôn sẻ. 

phát hành sách chấp bút

Ảnh: Pexels.com

Trong bài viết này, mình đã giới thiệu tổng quan 5 giai đoạn chấp bút một quyển sách. Mỗi giai đoạn trong 5 giai đoạn được đề cập trong bài đều được chia thành những cột mốc và đầu việc nhỏ hơn khi thực thi. Mỗi một đầu việc này cũng có rất nhiều thứ mà mình có thể chia sẻ chi tiết hơn. Hẹn gặp lại bạn trong các bài viết khác trong chuỗi nội dung về nghề chấp bút sách.

Xem thêm các bài khác trong seri nghề chấp bút sách:

  • 5 câu hỏi phổ biến về nghề chấp bút sách
  • Chấp bút sách và những niềm vui nho nhỏ
  • Chấp bút sách: Một mình ôm dự án hay làm chung?

Kết nối với mình thêm tại FB hoặc email tunhistar@gmail.com.

Tags | chấp bút, Chấp bút sách, nghề chấp bút sách, viết sách
 0 0

Tác giả / Tunhi Le

Mình là Tunhi Le (Nina). Đây là ngôi nhà nhỏ của mình, nơi lưu lại cuộc hành trình của một người bình thường và cũng khác thường, thông qua những bài viết nhỏ.

You Might Also Like

5 câu hỏi về nghề chấp bút sách

5 câu hỏi phổ biến về nghề chấp bút sách

28/09/2025

CHẤP BÚT SÁCH: KỸ NĂNG SẮP XẾP HAY VIẾT QUAN TRỌNG HƠN?

20/02/2026

Thế giới được gì khi bạn viết sách?

08/06/2026

Chưa có bình luận

Gửi phản hồiHủy

Bài trước đó
Bài kế tiếp

Giới thiệu

Giới thiệu

Mình là Tú Nhi (Tunhi Le), một người chấp bút, một người viết tự do. Đây là ngôi nhà nhỏ của mình, hân hạnh được đón tiếp bạn!

CHI TIẾT

Đăng ký nhận bài mới

Nhập địa chỉ email của bạn để nhận bài mới từ blog.

Kết nối

Giới thiệu

Mình là Tú Nhi (Tunhi Le), một người chấp bút, một người viết tự do. Đây là ngôi nhà nhỏ của mình, hân hạnh được đón tiếp bạn!

Kết nối

Bài viết mới

  • Để lại dấu ấn cuộc đời qua một quyển sách
    Vì sao người ta muốn viết sách? Chiêm nghiệm về việc để lại dấu ấn cuộc đời16/11/2026
  • Sách Người viết kiếm sống, tác giả Hạ Chi
    Người viết kiếm sống | Hạ Chi31/10/2026
  • sáng tác truyện ngắn động vật
    Nhật ký của mèo con24/10/2026

Bình luận gần đây

  • Tunhi Le trong Truyện tranh Lịch sử Phật Thích Ca | Lời: Lý Thái Thuận & Tranh: Trương Quân
  • Thanh vũ trong Truyện tranh Lịch sử Phật Thích Ca | Lời: Lý Thái Thuận & Tranh: Trương Quân
  • Tú Nhi Lê trong Hỡi thế gian, tình là gì?

© 2020 COPYRIGHT BY TU NHI LE